– Họ và tên: Lý Bí (còn có tên khác là Lý Bôn).

– Nguyên quán là đất Thái Bình (đất này nay thuộc vùng tiếp giáp giữa huyện Thạch Thất và thị xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tây).

– Sinh ngày 12 tháng 9 năm Quý Mùi (503), ông là con hào trưởng Lý Toản, mẹ là Lê Thị Oánh, người Ái châu (Thanh Hóa), 5 tuổi bố mất, 7 tuổi mẹ mất, phải ở với chú ruột. Vị pháp tổ thiền sư thấy Lý Bí khôi ngô, tuấn tú xin làm con nuôi đưa về chùa Linh Bảo nuôi dạy, hơn mười năm đèn sách chuyên cần, Lý Bí trở thành người học rộng, tài cao, vì vậy được tôn làm thủ lĩnh địa phương.

– Năm 542, Lý Bí phát động khởi nghĩa và chỉ trong vòng ba tháng đã quét sạch quân Lương ra khỏi bờ cõi. Đầu năm 543, vua Lương lại huy động binh mã sang xâm chiếm nước ta một lần nữa. Lý Bí chủ động đem quân đón đánh giặc ở bán đảo Hợp Phố, quân Lương bị tiêu diệt gần hết. Cùng năm, quân Lâm Ấp kéo sang cướp phá quận Nhật Nam, Lý Bí sai lao tướng Phạm Tu kéo quân vào đánh ở Cửu Đức (Hà Tĩnh), quân Lâm Ấp bỏ chạy về nước.

– Tháng 2, năm Giáp Tí (544), Lý Bí lên ngôi hoàng đế, xưng là Lý Nam Đế, đặt quốc hiệu là Vạn Xuân, niên hiệu là Đại Đức (cũng có thư tịch cổ chép là Thiên Đức), đóng đô tại Long Biên (Thuận Thành, Bắc Ninh). Triều Tiền Lý khởi nghiệp từ đây.

– Lý Nam Đế ai dựng một ngôi chùa lớn ở phường Yên Hoa (Yên Phụ) lấy tên là chùa Khai Quốc (nay là chùa Trấn Quốc trên đảo Cá Vàng ở Hồ Tây, Hà Nội)

– Đầu năm 545, nhà Lương cử Dương Phiêu làm Thứ sử Giao Châu cùng với tên tướng Trần Bá tiên chia làm hai đường thủy bộ kéo sang xâm lược nước ta. Lý Nam Đế chặn đánh tại vùng sông Lục Đầu (Hải Dương) nhưng vì ít quân, không cản được giặc, vua đành lui quân về ở cửa sông Tô Lịch (Hà Nội), quân địch hung hãn tiến quân, lão tướng Phạm Tu oanh liệt hy sinh, Lý Nam Đế rút quân vào miền núi Vĩnh Phúc và đóng quân tại hồ Điển Triệt (Lập Thạch, Vĩnh Phúc)

– Tướng giặc Trần Bá Tiên lợi dụng một đêm mưa to gió lớn đã thúc quân đánh úp Lý Nam Đế. Vua phải rút vào ẩn khuất tại động Khuất Lão (Tam Nông, Vĩnh Phúc). Anh vua là Lý Thiên Bảo và Lý Phật Tử (người cùng họ) đem một cánh quân lui vào giữ Thanh Hóa. Ở động Khuất Lão, vua ốm nặng, đã trao quyền cho Triệu Quang Phục tiếp tục cuộc kháng chiến chống quân Lương. Ngày 20 tháng 3 năm Mậu Thìn (13-4-548), Lý Nam Đế mất, thọ 45 tuổi.